21 Kas

Patates Kızartmasındaki Akrimalit Kanser Yapıyor

Tıbbi fetva kurumu FDA tarafından yapılan açıklamada kanser riskinden dolayı “kızarmış yiyeceklerin” azaltılması tavsiyesinde bulunuldu (1).

Açıklamada, özellikle bitkisel kaynaklı yiyeceklerin kızartma, kavurma ve fırınlama gibi yüksek sıcaklıklarda gerçekleştirilen pişirpatates kızartmasıme işlemleri sırasında oluşan akrilamidin kanser yapıcı etkisi olduğu bildirildi.

Yiyeceklerde tabii olarak bulunan şeker ve amino asidin çok yüksek sıcaklıklarda uzun süre pişirilmeleriyle oluşan akrilamit ortalama bir Amerikan diyetinde tüketilen kalorilerin yüzde 40’ ında bulunuyor.

Akrilamit, süt, et ve balık gibi yiyeceklerde ve haşlama veya kaynatma gibi pişirme yöntemlerinde oluşmuyor.

Akrilamit nedir?

Her şey 2002 senesinde İsveçli bilim adamlarının bazı besinlerde “akrilamit” isimli kimyasal maddenin bulunduğunu göstermeleri ile başladı.

Böylece birçoğumuzun bayılarak yediği çıtır çıtır kızarmış patatesler, baharatlı cipsler, tahıl gevrekleri, nar gibi kızarmış çift kaşarlı tostlar, bisküviler, kekler, krakerler ve daha pek çok yiyecek sağlığa zararlı damgası yemekle karşı karşıya kaldı.

Çünkü akrilamit’ in yüksek dozlarının farelerde çeşitli kanserlere yol açtığı ve sinir sistemine zarar verdiği biliniyor ve aynı tehlikenin insanlar için de geçerli olmasından endişe ediliyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) de yiyeceklerdeki akrilamit seviyelerinin önemli bir sorun oluşturduğu ve bunun yarattığı risklerin ortaya konması için birçok araştırma yapılması gerektiği düşüncesinde.

Akrilamit nasıl oluşuyor?

Akrilamit plastik, kâğıt, boya, su artıma ürünleri, kozmetikler başta olmak üzere endüstride yaygın olarak kullanılan bir kimyasal ama yüksek ısılara maruz kalan patates ve tahıllarda da akrilamit oluşabiliyor.

Araştırmalara göre akrilamit, patates ve tahıllar gibi besinlerde tabii olarak bulunan “asparagin” isimli aminoasit ile glikoz, früktoz gibi şekerlerin 120 derece üzerindeki ısılarda reaksiyona girmesi sırasında ortaya çıkıyor.

Pişirme süresi uzadıkça akrilamit miktarı da artıyor.

Akrilamit, kızartma, kavurma, fırınlama, ızgara gibi çok yüksek ısıya maruz kaldığı işlemler sırasında meydana geliyor fakat haşlama, buğulama veya tütsüleme gibi usullerde oluşmuyor.

En çok akrilamit oluşumuna sebep olan yiyecekler karbonhidratlardan zengin olan “patates ve tahıllar”.

Fırınlama, tava veya yağda kızartma, kavurma, ızgara gibi işlemler sırasında besinin kahverengine dönüşmesi akrilamit oluştuğunun işareti olarak gösteriliyor.

Akrilamit siyah zeytin, erik ve kurutulmuş armut gibi besinlerde az miktarda bulunabiliyor; sigara dumanında da akrilamit var.

Akrilamit gerçekten kanser yapıyor mu?

Kemirgenlerin içme suların akrilamit eklenmesinin sinir sistemi, ağız içi, karın zarı, tiroit ve rahim kanserlerine yol açtığı biliniyor; akrilamit insanlar için “muhtemel karsinojen” yani kanser yapma ihtimali olan bir madde olarak kabul ediliyor.

İnsanlarda yapılan ve çeşitli eksik tarafları olan vaka-kontrol araştırmalarında akrilamit’ in kanser yapıcı etkisi kesin olarak ispatlanmamış olmakla beraber Danimarka’ da yapılan bir çalışmada kanlarında hemoglobine bağlı akrilamit miktarı yüksek olan kadınlarda meme kanserinin daha sık görüldüğü bildirildi.

Hollanda’ da yapılan bir araştırma ise akrilamit alımının kadınlarda yumurtalık ve rahim içi kanser riskini artırdığını gösterdi. Gene aynı ülkede yapılan başka bir çalışmada diyetteki akrilamit miktarı ile böbrek kanseri arasında ilişki olduğu belirlendi.

Neler yapılabilir?

Patatesin kızartma yerine haşlanarak yenmesi tercih edilmelidir. Patatesin kabuğu soyulmadan mikrodalga fırında tüm olarak pişirilmesi de yağda kızartmaya göre daha emniyetlidir.

Patates dilimlerinin kızartılmadan önce 15-30 dakika süreyle suda veya kalsiyum klorit, kalsiyum laktat veya kalsiyum sitrat içinde bekletilmesi akrilamit oluşumunu azaltır.

Çinli araştırmacılara göre, kızartılmadan önce bambu özü tozu içeren bir çözeltiye batırılan patateslerde, akrilamit oluşumu yüzde 75 oranında azalıyor ve patateslerin tadında da herhangi bir değişiklik olmuyor.

8 derecenin altında veya derin dondurucuda muhafaza edilen patateslerin pişirilmesi sırasında daha çok akrilamit oluştuğundan patatesler kiler veya gömme dolap gibi karanlık ve serin ortamlarda saklanmalıdır.

4 derecenin altında bulundurulan patateslerde şeker miktarı artar ve bu da kızartma sırasında daha fazla akrilamit oluşumuna yol açar.

Kızartma ısısı ve süresi uzadıkça daha çok akrilamit oluştuğundan patates dilimleri veya tost ekmeği altın sarısı renk alana kadar kızartılmalı, koyulaşmalarına izin verilmemelidir.

Kızartma içim şeker miktarı düşük patatesler tercih edilmelidir.

Vakumlu kızartma gibi tekniklerde de daha az akrilamit oluştuğu gösterilmiştir.

Kızartma sırasında patates veya ekmeğe “asparaginaz” isimli enzim eklenmesi de akrilamit oluşumunu azaltır.

Kek, kraker, bisküvi, ekmek gibi fırıncılık ürünlerinde kabarmayı sağlamak için kullanılan amonyum bikarbonat da akrilamit oluşumunu artırır. Kabartıcı olarak sodyum hidrojen karbonat daha uygundur.

Normal pişirme şartlarında ekmeğin kabuğunda ekmek içine göre çok daha yüksek seviyelerde akrilamit oluşur.

Gelelim neticeye

Yiyeceklerimizdeki akrilamidi sıfırlamak mümkün değil ama azaltmak için gayret göstermemiz şart; çünkü yiyecek ve içeceklerimizde sadece akrilamit değil sayısız kanserojen madde bulunuyor:

BİR: Akrilamit ihtiva eden besinlerden ve yüksek ısıdaki pişirme yöntemlerinden olabildiğince uzak durulmalı

İKİ: Akrilamit oluşumunu azaltan tedbirlere önem verilmeli (patates ve tostlar çok fazla kızartılmamalı)

ÜÇ: Haşlama ve buğulama gibi pişirme yöntemleri (tencere yemekleri) kullanılmalı

DÖRT: Hazır gıdalar ve fast-food yerine sebze, meyve, yeşillikler, süt ve süt ürünleri, balık tercih edilmeli

KAYNAK

http://www.fda.gov/ForConsumers/ConsumerUpdates/ucm374855.htm

Etiketler : , ,

Bu Yazıyı Yazdır Bu Yazıyı Yazdır

Yorum Yazınız

You must be logged in to post a comment.


Toplam 1 sayfa, 1. sayfa gösteriliyor.1


2007-2012 Bilgi Agi / Turkiye nin Interaktif Kose Yazari Gazetesi

Designed By Online Groups
ÇÖZÜM ORTAKLARIMIZ

bizajans, kent akademisi, sunubank